Na een periode van vier jaar heeft burgemeester Tjeerd van der Zwan op 9 juni 2011 officieel afscheid genomen van de gemeente Achtkarspelen. Met ingang van 10 juni 2011 is hij burgemeester van de gemeente Heerenveen.           

14-2-2011 Achtkarspelen!

Reacties: 3« Naar overzicht

 
In 1338 horen we voor het eerst iets van het huidige Achtkarspelen. Het gebied met acht kerkdorpjes, kerspelen genaamd, treedt met zijn geestelijken, voorname lieden en grietmannen op als zelfstandige terra-eenheid binnen het graafschap Friesland: de grietenije Octo Parrochiae (Latijn voor acht kerspelen). De acht kerspelen zijn dan Tortwalda,  Suderhusum, de Sancto Augustino, Asterham, Westerham, Optwijsel, Uppost en Lytsepost.

 

Achtkarspelen nam lang een aparte plaats in in Friesland. In 1398 stond Achtkarspelen vooraan in het verzet tegen Albrecht van Beijeren en de Hollanders. Later leed de grietenij zeer van Vetkopers en Spanjaarden.

 

Kerkelijk behoorde Achtkarspelen in de Middeleeuwen tot het bisdom Munster, terwijl de rest van Friesland onderdeel was van het bisdom Utrecht.

Naast deze acht kerspelen zijn er ook twee kloosters aanwezig in de grietenije (= gemeente). ’Jerusalem’ bij het huidige Gerkesklooster en ’Sepulchrum S. Mariae’ (Buweklooster) bij het huidige Drogeham. De kloosters brengen de vervening op gang en zo worden er een aantal nieuwe nederzettingen gecreëerd. In deze tijd behoort de grietenije tot het bisdom van Munster, maar rond 1500 worden de kerspelen de zesde grietenij van Oostergo. Als in 1580 het Roomse geloof wordt verboden, vervallen de kloosters in snel tempo. De overgebleven turf wordt verkocht aan Utrechtse kooplieden.

 

 
Rond 1800 vallen de inkomsten uit het turf weg en komt er een radicale ommekeer. De overgebleven heidevelden worden zonder turfontginningsmogelijkheden uitstootgebieden in een liberaal denkend Friesland. De landbouw krijgt kans zich te vestigen in stevige structuren op basis van het recht van de sterkste. Hierdoor vallen veel arbeiders buiten de boot en beginnen zelf nieuwe bedrijfsvormen in de agrarische sector.
In 1818 besluit de Hoge Raad van Adel een wapen te verlenen aan de ’Grietenije van Achtkarspelen’. Het wapen bestaan uit een kerk met acht torens die verwijzen naar de acht kerspelen waaruit Achtkarspelen is ontstaan. Op het wapen is een kroon getekend die waarschijnlijk uit een herenbank in een kerk komt. De grietenij Achtkarspelen werd in 1851 een gemeente na de invoering van de gemeentewet van Thorbecke in Nederland.

Tekst uit: J.J. Spahr van der Hoek, Achtkarspelen, Oars as oars?

 

Reacties (3)

Reageren
  • Dirk Pool
    14-02-2011
    U bent mijn column als bron vergeten te vermelden! Niet erg hoor. Bij deze alsnog geregeld.
  • Sjoerd Groenhof
    16-02-2011
    No dat wie dochs dwaande binne.

    Op it plak wêr’t it doarp Gerkesklooster leit, dêr hawwe al hiel lang minsken wenne.

    Kennisfraach: Wat wie de oarspronklike namme fan Gerkesklooster?
  • Jim Kazimier te Buitenpost
    15-04-2011
    De oude naam van Gerkesklooster is Wigerathorp, dorp van Wieger. Het woordje ''dorp'' is etymologisch verwant met ''terp''. ''Terp'' is een term die we ook tegenkomen in Olterterp, Ureterp en Wijnjeterp. Op zichzelf behoeft dit beslist niet te wijzen op de aanwezigheid van een terp of wierde. In Gerkesklooster is echter wel sprake van een kleine terp.

    In het jaar 1240 kwam een zekere Gerke uit Wigerathorpe, een man met een groot financieel vermogen, naar voren met het plan om een klooster te stichten. Het was eerst nodig om een kloosterorde te kiezen, die het klooster zou bevolken. Gerke heeft verschillende kloosters in Fryslân bezocht om zich te oriënteren. Bij de hoofden van deze kloosters deed hij beloften, die achteraf niet werden vervuld. Na 9 jaar werd uiteindelijk gekozen voor de orde van de cisterciënzers. Het klooster van Gerkesklooster, dat de naam Jeruzalem kreeg, moet één van de rijkste kloosters van deze provincie zijn geweest.

    Mogelijkheid is om de dubbelenaam Gerkesklooster/Stroobos op de komborden terug te veranderen in de oorspronkelijke naam Wigerathorp.

    Bron: http://www.binnenbuitenpost.nl/buitenpost/geschiedenis/gerkeskloosterstroobos.html
Reageren

Reageren op dit bericht

Hieronder kunt u uw reactie kwijt. De redactie behoudt zich het recht voor reacties te verwijderen of in te korten. Sterke, beargumenteerde bijdragen aan de discussie stellen we zeer op prijs. Reclame en onfatsoenlijk taalgebruik zijn niet toegestaan. De reacties blijven voor eigen verantwoordelijkheid van de inzender. Houd uw reactie kort: maximaal 12 regels.

Belangrijk! Uw reactie wordt niet direct geplaatst. U ontvangt eerst een e-mailtje op het door u opgegeven e-mailadres. Van daaruit kunt u uw reactie activeren. Dit is om spam te voorkomen.